1.hafta

 

Öğretim Tasarımı Kavramları

ÖĞRETİM TASARIMI KAVRAMLARI

        Öğretim, öğrenenlere bir ya da daha çok materyal kullanımıyla belirlenmiş davranışları kazandırarak amaca ulaşmak için planlanmış bir dizi olay ya da aktivitedir. Öğretim tasarımı; ihtiyaç analizi, geliştirme, değerlendirme, uygulama, materyal kullanımını içeren sistemli öğretim planlamasıdır. Öğrenci özellikleri, işlem analizi, öğretim amaçları, içerik sıralaması, öğretim stratejileri, öğretim iletimi, öğretim uygulaması, değerlendirme araçları ve öğretim problemleri ile ilgilenen öğretimin sistemli planlamasıdır.

İhtiyaçları Belirleme

1. İhtiyaç Analizi : Amaçları belirlemek, maksimum ve gerçek performans arasındaki farklılıkları tanımlamak, aktivite için öncelikleri saptamak üzere sistemli bir süreçtir. 

• Planlama; İş ve hedef öğrenci sınıflaması, verileri toplama stratejisi geliştirilmesi ve hangi ihtiyaç çeşidinde veri toplanmasına karar verilmesi ve katılımcıların belirlenmesidir. 
• Veri; Anlam çıkarmada veya sonuca varmakta kullanılan nicelikler, olaylar, kayıtlar veya sayı kümeleri (ya da gözlenen ve kaydedilen şeydir). 
• Verilerin Toplanması; Gözlemlerde bulunarak ya da sorular sorularak verilerin elde edilmesidir. 
• Verilerin Analizi; Verilerin, araştırma amaçları doğrultusunda, temel öğelerini ve karakterlerini belirleme ve ayırt etme işlemlerine denir. 
• Sonuç Raporu; Çalışmanın amacını, sürecini, tablolar ve açıklamalarıyla sergilenen sonucunu ve gerekli önerileri içeren rapordur.

2. Hedef Analizi : Gagne’ye göre; öğretimi tasarlamanın temel sebebi; hedeflere ilgiyi çekebilmektir. Dick, Carey ve Carey’ye göre; Hedefler, ihtiyaç değerlendirmesi ile belirlenir ya da hedefler listesinden seçilebilir. Öğrenme zorlukları yaşayan öğrencilerden edinilen pratik deneyimlerden ya da bir işi yapan kişilerin analizlerinden, yeni bir öğretimin bazı diğer gereksinimlerinden de ortaya çıkarılabilir. Tutum, zihinsel beceriler, sözel bilgiler, devinsel becerilere göre hedefler sınıflandırılır.

3. Performans Değerlendirmesi : Amaca ulaşmak üzere davranıştaki değişikliklerin gözlemlenip ya da sınanıp değerlendirilmesi. Burada analiz olarak kastedilen, bu değerlendirme şekillerine ve değerlendirme araçlarına karar verilmesidir. Morrison, Ross ve Kemp ’de, belirlenmiş ihtiyaç veya problemin girdi olarak kullanılarak öğretime uygun olup olmadığına karar verilir. Dick, Carey ve Carey ’de öğretim analizinde; insanların hedefi sergilemek için neler yapacaklarının belirlenmesinden söz edilmektedir. Merrill BGK’da amaç boyutlarında performans boyutuna yer verilmekle birlikte test maddelerinin belirlenmesinde test yapabilmek için öğrenciye önceden verilmiş olması gereken bilgi ve materyaller girdi olarak adlandırılmaktadır.

İçerik Analizi

Morrison, Ross ve Kemp, öğretim tasarımının gelişiminin içeriğin net bir biçimde ortaya konmasına bağlı olduğundan söz etmektedir. Dick, Carey ve Carey, öğrenici ve Bağlam Analizi’nde; becerilerin öğrenileceği ve kullanılacağı bağlam analizinin yapılmasından söz etmektedir. Mevcut beceriler, tutumlar, tercihler, ortam özellikleri belirlenir. Gagne (1992), Öğrenici ile ilişkili olarak ön bilgilerin içeriğin belirlenmesinde rol oynadığına değinir.

Hedeflerin Yazımı

Gagne ve Briggs’de duyuşsal, devinsel, zihinsel beceriler, sözel bilgi veya bilişsel stratejilere dayanarak öğrenmedeki gerekli koşullara göre hedef yazılır. Dick, Carey ve Carey’de öğretim analizi ve giriş davranışları ifadelerine dayanarak hedef yazılır. Morrison, Ross ve Kemp’de bilişsel, devinsel ve duyuşsal alanlara dayanılarak hedef yazılır. Merrill BGK’da Gagne’ye dayanarak koşul, performans ve ölçüt boyutlarında hedef yazılır.

İçerik Sıralaması

Gagne (1992)’ye göre önkoşul yöntemine göre sıralama söz konusudur. Morrison, Ross ve Kemp ve Merrill BGK Kuramı da içerik sıralamasında Gagne’ye dayanır. Merril’de ad verme, betimleme ve üretici işlemlerle konu sınıflamasına yer verilmiştir.

Öğretim Stratejilerinin Tasarımı

Morrison, Ross ve Kemp , içerik performans matriksinde her hedefin ve performans düzeyinin belirlenmesi söz konusudur. Stratejiler her hücre için uygulanır ve üretici stratejiler belirlenir. İletim ve öğretim stratejilerine yer verilmiştir. Performans düzeylerinde Merrill’de BGK Kuramı’nda yer alan bulma düzeyi dışında; hatırlama ve kullanma düzeylerine yer verilmiştir. Her bir hücre için stratejiler uygulanır. Bu stratejiler, birincil ve ikincil sunum biçimleriyle sunulur. Morrison, Ross ve Kemp’de sunumda; öğretmenin sınıfa sunumu, öğrencinin kendi hızının farkına varması ve grup etkileşimi söz konusudur.

Değerlendirme

Morrison, Ross ve Kemp’te; süreç ve ürün değerlendirme ve diğer modellerden farklı olarak onaylayıcı değerlendirme vardır. Dick, Carey ve Carey’de süreç ve ürün değerlendirme söz konusudur. Gagne’de ürün değerlendirme söz konusudur. Merrill’te ayırtedicilik, madde sayısı, zamanlı ve diğer modellerden farklı olarak zamansız ölçüt vurgulanarak ürün ve süreç değerlendirme söz konusudur.